فرتوت

fartoot — Mon, 23 Jun 2008 06:56:18 GMT

حالا که دارم می‌نویسم بیشتر از همه به دوستانی فکر می‌کنم که دلم برایشان تنگ است برای کسانی که دوستشان دارم و گاهی اوقات حس‌ می‌کنم واقعی نیستند آدم‌هایی با این همه صفات دوست‌داشتنی. شاید جهان با اینترنت و ابزارهای ارتباطی جدید خیلی کوچک شده‌باشد اما من دورم، دوستم و دلتنگم و اصلاً چرا دارم این مطالب را اول این پست می‌نویسم نمی‌دانم....

مطالب این پست رو تقدیم می‌کنم به عزیزی به نام آزادی که در کودکی به من شنا کردن را آموخت و روح مقتولین قتل‌های زنجیره‌ای که هنوز پس از ده سال قفل زنجیرش باز نشد.

مویی از گیسو

هدیه به یاران همراه با این پست دو بیت از غزلیات شمس مولانا:

عشوه دادستی که من در بیوفایی نیستم بس کن آخر بس کن آخر روستایی نیستم!

چون جدا کردی به خنجر عاشقان را بند بند چون مرا گویی که در بند جدایی نیستم.

شعر جهان

سانتوس لوپس .. - 1955

دبیر خانه شعر کاراکاس – ونزوئلا

ترجمه: سعید آذین

زندگی می کنم

و سخت برآنم که بدانم

چه پرندگانی

در رگهای من دربنداند

در قلب من هوشیارند

و اعصابم را نوک می زنند

برآنم

بدانم

چگونه رهایشان کنم.

این صندل رسوایی

وقتی داریوش بوی گندم‌‌اش را خواند همه تایید کردند حتی عده‌ای از مذهبیون هم داریوش را به سبب همین قطعه می‌شناسند «بوی گندم مال من هر چی می کارم مال تو».

مشکل جامعه در آن اتمسفرِ خاصِ مبارزه علیه رژیم پهلوی دوم، فقط، عملکرد رژیم بود و یا شاید فقط این مشکل فقط به دید می‌آمد؛ اتحادی کاذب بین همه‌ی اقشارِ فکری ایجاد شده بود که فقط به نابودی رژیم به عناوین مختلف بپردازند، مذهبیّون به عنوان بزرگترین سدِّ اجرای احکام‌الله به رژیم می‌نگریستند، ملیّون به رژیم به عنوان حکومتی که منابع ملی و اموال عمومی را به چپاول نشسته نگاه می‌کردند و روشنفکران و هنرمندان ضدیّت مرامی خودشان را با حکومت های توتالیتر و دیکتاتور (البته برای رسیدن به آزادی انتزاعی ذهن‌شان) دنبال می‌کردند.

در آن بستر بود که مشکل یک وجه داشت وجه حکومتی، حکومتی که باید برافتد. اما وقتی امروز محسن نامجو می‌خواند «شقایق نرماندی از آن تو عقاید نوکانتی از آن من» همه گیج‌اند که چه بگویند، تایید کنند یا تکذیب کنند؛ چون نه جامعه‌ی ما جامعه‌ی آن سال‌هاست نه نامجو داریوش. جامعه‌ی ما از اتحاد کاذب به انکثار حقیقی رسیده‌است و مشکل‌مان از یک مسئله به چندین معضل تبدیل شده. اگر هنر، هنر حقیقی باشد، آینه‌ی تمام نمای اجتماع خود نیز هست. تجلی محیط است آنگاه که کنش‌های محیط در جان هنرمند درونی شده‌است و ما باید بپذیریم که جامعه امروز ما این چنین است با همین تکثر اصوات و الحان و با همین حالات هیستریک که نامجو در تحریرهایش دارد .... باید پذیرفت.

اولین باری که صدای نامجو را شنیدم در یک مجموعه لوح فشرده از تمامی اهالی موسیقی زیر زمینی یکی دو سال اخیر کشور بود. در میان آلبوم‌های این لوح ناگهان به چند قطعه برخوردم که بر خلاف قطعات دیگر بود، دیگر خبری از عاشقانه‌های سطحی و سانتی‌مانتال نبود قطعات نامجو نو،عمیق و در عین حال عجیب بود به‌هیچوجه شبیه سبک‌های مرسوم نبود تا مدتی در بهت و گیجی بودم؛ نمی‌دانستم حقیقت این موسیقی چیست، و من باید چه موضعی در برابرش داشته‌باشم. کم کم به این نتیجه رسیدم که قطعات نامجو گاهی اوقات اصلاً موسیقی نیست؛ و می‌توان گفت؛ نوعی Sound Art است. تجلیاتی هنری است در قالب صوت. این موضوع اولین تفسیر من از خروج‌های گاه و بی‌گاه نامجو از هارمونی مرسوم و مراعات شده تا کنون بود.

بعدها مصاحبه‌ای از نامجو خواندم که می‌گفت: «می‌خواهم موزیکی خلق کنم که شاملو هم بشنود»¹. راستش را بخواهید به نظر من اگر شاملو زنده بود خیلی احتمالش کمبود که از این نوع موسیقی خوشش بیاید اما آرزو کردم کاش آندره‌ برتون زنده بود تا می‌شنید؛ به عقیده‌ی من آنچه تحت عنوان «نگارش خودکار»² در میان سورئالیست‌ها مطرح شد هر چند در میان آنان زیاد به بار ننشست، فکر می‌کنم در آثار نامجو به گونه‌ای دیگر متجلی است «خوانش حنجره» اسمی‌است که من بر این نوع آثار می‌نهم و فکر می‌کنم آثار نامجو را اگر از منظر همنشینی گام‌ها و تجانس موجود بین آواهایش بخواهیم بررسی کنیم؛ دچار ناخودآگاهی خاصی‌است که برای من نگاره‌های سورئالیستیک را در ذهن متبادر می‌کند.و خلاصه هر چه هست من دوستش دارم..... شما چه‌طور؟

1- «می‌خواستم موسیقی ایرانی ارائه کنم که احمد شاملو هم آن را گوش کند» روزنامه اعتماد ویژه نامه‌ی نوروز87 صفحه 40

2- «شیوه‌ای خاص که سورئالیست‌ها معتقد بودند می‌توان با نوعی خودکاری (اوتاماتیسم) روحی که بسیار نزدیک به رویاست به آفرینش هنری ناب دست زد.» مکتب‌های ادبی رضا سید حسینی

کاری از خودم شاید شعر...

از گناهم پشیمان نیستم

روی لبت

چای که می‌خوری

و سیب آدم توی گلویت می‌جنبد

با مداد می نویسم که را حت پاک شود

که دوستت دارم

گاهی به چشم‌هات زل زل فکر می کنم

و روی ابروهات هیز می‌شوم

تازگی‌ها ترسوی کوچکی شده‌ام

که آخرش از نردبان می‌افتد

از گناهان بزرگ

از گناهان بلند

ازگناهان گیسو

جهنمی مرا می‌سوزاند

و پشیمانی توی بوسه‌ها گم است

وقتی سیب آدم توی گلو می‌جنبد./

31/1/1387

دو غزل خاطره‌انگیز که همواره برایم جذاب هستند امیدوارم که

برای شما هم خاطرات شیرینی را تداعی کند:

(1)

خوب من شنیده‌ام؛ از زبان این و آن، مرد مال گریه نیست، گریه مال مرد نیست.
هی سوال می‌کنید روی گونه‌های تو اشک‌ها برای چیست؟ گریه مال مرد نیست!
مرد خشم بی درنگ، مرد شکل پاره‌سنگ، منظری بدون روح، بیشه‌ای پر از پلنگ
زن ولی همیشه اشک، معبد ملایمت، زن چقدر عاطفی‌است؛ گریه مال مرد نیست
گر چه رنج‌مان به‌راه، گرچه زخم‌مان عمیق، دست‌هایمان تهی‌است؛ چند بار گفتمت؛
چند بار گفتمت؛ در حضور دیگران، هی نمی‌شود گریست، کریه مال مرد نیست.
ای تب گریستن! ای حریر بی‌کران! اتفاق ناگهان! انفجار بی‌امان!
ابر گریه را بگیر! آه بغض من بمیر! اشک، اشک من بایست!گریه مال مرد نیست!
من که مرد نیستم، گور سرد نیستم، حسرت نهفته‌ی پشت درد نیستم؛
با توام به من بگو! می‌شود چگونه ماند؟ می‌شود چگونه زیست؟ گریه مال مرد نیست؟
مرد بغض کرد و، نه، مرد گریه، نه، نکرد، مرد مرد مرد مرد خسته بود از این سکوت
هق‌هقی که می‌رسید، جز تو هیچ‌کس که نیست؟! این صدا صدای کیست؟ گریه مال مرد نیست
مرد گریه می‌کند هی نگاه می‌کنند، نیشخند می‌زنند، اشتباه می‌کنند
زیر چتر مشکی‌اش، می‌زند به خود نهیب،گریه از تو منتفی‌است! گریه مال مرد نیست
ابرها گریستند؛ چون که مرد نیستند؛ مثل رود زیستند؛ چون که مرد نیستند؛
مرد سطر آخرِ شعر را چنین سرود؛ همچنان که می‌گریست، گریه مال مرد نیست

محمدعلی رضازاده

(2)

و چای دغدغه‌ی عاشقانه‌ی خوبی‌است برای با تو نشستن بهانه‌ی خوبی‌است

حیاط آبزده، تخت چوبی و من و تو چقدر بوسه، چه عمری، چه خانه خوبی‌است

قبول کن به خدا خانه‌ی شما سارا برای فاخته‌ها آشیانه‌ی خوبی‌است

غروب اول آبان قشنگ خواهد‌ بود نسیم و نم نم باران بهانه‌ی خوبی‌است

بیا به کوچه که فردیس شاعری بکند که چشم تو غزل عامیانه‌ی خوبی‌است

کرج؟سوار شو آقا! صدای ضبط اگر؟ نخیر کم نکن آقا! ترانه‌ی خوبی‌است

صدای شعله‌ورِ گل‌نراقی و باران فضای ملتهب و شاعرانه‌ی خوبی‌است

مطابق نظر ماست هر چه هست عزیز قبول کن که زمانه زمانه‌ی خوبی‌است

به خانه باز رسیدیم چای می خواهیم برای با تو نشستن بهانه‌ی خوبی‌است

حسن صادقی‌پناه

پاییز بهانه است برگ از درخت خسته شد

fartoot — Sun, 01 Jun 2008 09:12:43 GMT

به نام خدا

پدرم وقتی مرد

پاسبان‌ها همه شاعر بودند

مرد بقال از من پرسید

چند من خربزه می‌خواهی؟

من از او پرسیدم

دل خوش سیری چند؟

دیروز را با خبر درگذشت پدر دوست عزیز و شاعرم سیدرضا سیدحسینی شروع کردم و حالا در حالی می‌نویسم که نمی‌دانم فردا را با چه خبری شروع می‌کنم یا حتی اصلاً شروع خواهم‌کرد یا نه؟

این ضایعه‌ی پر نغمت را به این دوست عزیز تسلیت می‌گویم، و امیدوارم خداوند لبخندهای زنده‌ی پدرش را هیچ وقت در ذهنم نمیراند.

با تألم و تأثر .

علی یوسفیان .

fartoot — Sun, 30 Mar 2008 13:30:18 GMT

سربه‌زيرترين مرد دنيا مي‌شوم

وقتي بهار در گل‌هاي دامن توست.

سلام

سال86 با تمام اتفاقات‌اش گذشت و سال 87 آغاز شد واين نيز بگذرد ...

به قول صائب:

بس كه بد مي‌گذرد زندگي اهل جهان مردم از عمر چو سالي گذرد عيد كنند
فكر مي‌كنم بتوان گفت سال 86 سال وقوع تمام ناملايماتي بود كه انتظارش را داشتم اما پيش‌بيني‌ام از سال 87 سالي‌است كه سرشار از ناملايمات و اتفاقاتي خواهدبود كه انتظارش را ندارم.

ممنوع

حدود دو ماه پيش كتاب «هزار خورشيد تابان»¹ نوشته خالد حسيني نويسنده معاصر افغاني را خواندم رمان خوبي بود و باعث شدرمان اول اين نويسنده (بادبادك‌باز) را هم تهيه كنم و بخوانم به شما هم اگر به مطالعه رمان علاقه‌منديد توصيه مي‌كنم خواندن اين دو رمان را هم تجربه كنيد براي من كه تجربه زيبا و خوشايندي بود.

اما متن زير اعلاميه طالبان پس زا ورود نيروهايش به كابل است كه البته نقل قولي‌است از كتاب هزار خورشيد تابان به گونه‌اي كه خالد حسيني روايت كرده² اين اعلاميه به وضوح تجلي عقايدِ همان طالباني است كه بزرگ‌ترين مجسمه بوداي دنيا را در باميان به علت نابودي مظاهر كفر و الحاد منفجر كرده است.

اميدوارم كه نخنديد؛

نام وطن ما اكنون امارات اسلامي افغانستان است.

اين قوانيني است كه ما اعمال مي‌كنيم و شما اطاعت:

همه‌ي شهروندان بايد روزي پنج بار نماز بخوانند.اگر وقت نماز سرگرم كار ديگري باشيد، كتك مي‌خوريد.

همه‌ي مرد ها بايد ريش بگذارند.اندازه‌ي درست حداقل به قدر يك مشت زير چانه است.اگر از فرمان اطاعت نكنيد، كتك مي‌خوريد.

همه‌ي پسرها دستار مي‌بندند. پسرهاي كلاس يك تا شش دستار مشكي به سر مي‌گذارند و پسرهاي دبيرستان دستار سفيد. همه‌ي پسرها بايد لباس اسلامي بپوشند. يقه‌ي پيراهن بسته خواهد‌بود.

آواز خواني ممنوع است.

رقص ممنوع است.

ورق‌بازي، شطرنج،قمار و بادبادك هوا كردن ممنوع است.

كتاب نوشتن، تماشاي فيلم و نقاشي كردن ممنوع است.

اگر مرغ عشق نگه داريد، كتك مي‌خوريد. پرنده‌هاي شما هم كشته مي‌شوند.

اگر دزدي كنيد، دستتان از مچ قظع مي‌شود. اگر باز مرتكب دزدي شويد، پايتان قطع مي‌شود.

اگر مسلمان نيستيد، در جايي كه مسلمانان شما را مي‌بينند، عبادت نكنيد. اگر بكنيد، كتك مي‌خوريد و زنداني مي‌شويد. اگر بكوشيد مسلماني را به دين خود دعوت كنيد، اعدام مي‌شويد.

زن‌ها توجه كنند:

هميشه در خانه مي‌مانيد. براي زنان صحيح نيست كه بي هدف در خيابان‌ها بگردند. اگر از خانه بيرون مي‌آييد، بايد يك محرم، يك خويشاوندِ مرد، همراهتان باشد. اگر در خيابان شما را تنها ببينند، كتك مي‌خوريد و به خانه فرستاده مي‌شويد.

تحت هيچ شرايطي نبايد صورتتان نمايان باشد.وقتي از خانه بيرون مي‌آييد، بايد برقع بپوشيد. اگر سرپيچي كنيد، سخت كتك مي‌خورديد.

آرايش ممنوع است.

جواهرات ممنوع است.

لباس‌هاي چشم‌گير نمي‌پوشيد.

حرف نمي‌زنيد، مگر اينكه چيزي از شما بپرسند.

چشمتان نبايد به چشم مرد‌ها دوخته شود.در ملا عام نمي‌خنديد، اگر بخنديد، كتك مي‌خوريد.

ناخن را لاك نمي‌زنيد. اگر بزنيد، يك انگشتتان قطع مي شود.

مدرسه رفتن براي دخترها قد غن است، همه‌ي مدارس دخترانه بي درنگ تعطيل مي‌شود.

كار كردن براي زن‌ها ممنوع است.

اگر جرم زنا ثابت شود، سنگسار مي شويد.

اميدوارم كه نخنديد.

1. هزار خورشيد تابان ، خالد حسيني ، انتشارات ثالث ، ترجمه: مهدي غبرايي ، چاپ سوم آبان 86

2. همان كتاب صفحه‌ي 293 - 291

يك داستان كوتاه از خودم

سرما را در عضلات باسنش احساس كرد. چشم باز كرد. سيگارش كاملاً خاكستر شده‌بود سيگار را كه مي انداخت سياهي اندام يك نفر را از آن سمت خيابان تشخيص داد. نمي‌توانست دقيق ببيند. از وقتي عينك‌اش شكسته بود همه جا را تار مي‌ديد. مخصوصاً در آن مواقع خاص...

چشمانش دوباره روي هم رفت صحنه‌ي شكستن عينك را به خاطر آورد. توي توالت پارك وقتي اشتباهاً سرنگ را توي دستش فرو كرد با سرعتي كه خودش هم انتظار نداشت دستش را پس كشيد ؛ سرعت‌اش فقط ناشي از درد بود.دستش به عينك خورد و شيشه‌هاي عينك روي سنگ توالت خرد شد.خون روي خرده‌شيشه‌ها چكيد.

سردش شد،چشم‌اش را باز كرد و كت را محكم تر دور خود پيچيد. احساس كرد سياهي دارد به او نگاه مي‌كند، سعي كرد سرش را بالا نگه دارد،نتوانست.چشمانش را بست، سرش باز سنگين شده بود. گردنش درد مي‌كرد. سكوي بتني خيلي سرد بود و پاهايش داشت يخ مي‌زد. دستي را روي كتف‌اش احساس كرد،پلك‌هايش را به سختي باز كرد،سياهي ميگفت:«بابا بيا بريم خونه».

fartoot — Thu, 13 Mar 2008 16:30:57 GMT

ادبيات فضاي ژئوپلوتيك ندارد

همه ما ميدانيم كه امكانات زندگي در هر حوزه جغرافيايي محدود است براي مثال امكانات بهداشتي درماني يك شهر را در نظر بگيريد، هر گاه يك شهر پانصد هزار نفري صرفاً داراي يك بيمارستان باشد آن‌وقت است كه هر تخت،برانكارد،آمبولانس و ديگر لوازم و ابزار پزشكي‌درماني موقعيت حياتي پيدا مي‌كنند چون كاملاً قابل پيش‌بيني است كه امكانات يك بيمارستان جواب‌گوي شهري با اين جمعيت نخواهد بود و به همين خاطر آنها ارزشي بيش از آنچه شايسته‌ي آن هستند مي‌يابنددر اين حالت خواهيم گفت: اين بيمارستان در اين شهر اهميت ژئو پلوتيك(جغرافياي سياسي) داردو داراي فضاي حياتي است. رجال سياسي به اين قبيل مسائل توجه جدي داشته‌اند، به طوري كه اگر براي مثال تمام انگلوساكسون‌هاي¹ دنيا را گرد آوريم يقيناً در مجموعه جزاير انگلستان نمي‌توانند زندگي كنند.در اين چنين اوضاعي است كه تاريخ شاهد نزاع‌ها، جنگ‌ها و استثمارگري‌ها، بوده‌است، نزاعي كه قدرتمندان عرصه بين‌الملل بر سر سرزمين‌هاي نو آغازگر آن بوده‌اند.

اما ادبيات گستره‌اي بي‌انتهاست و فضاي ژئوپلوتيك ندارد.اما اين اواخر، گاهي رفتارهايي از بعضي از عزيزان در حيطه ادبيات استان مي‌بينيم و مي‌شنويم كه از ايين نوع رفتارها اين طور برمي‌آيد كه بعضي بر اين تصورند كه فضاي ادبيات جا براي همه‌ي اهالي خود ندارد و بايد براي كسب اين فضاي حياتي در اين حيطه با يكديگر نزاع كنيم.

اين مسئله بايد مورد توجه تمامي اهالي ادب قرار گيرد كه ادبيات فضاي حياتي ويژه ندارد و در اين حيطه كسي جاي كسي را تنگ نمي‌كند و اينكه آيا جداً برخي اين مسئله را درك نمي‌‌كنند، امري بعيد مي‌نمايد؛ اما...

اين قلم به عنوان يك مشق نويس شعر به تمامي عزيزاني كه كباده شعر و ادبيات مي‌كشند عرض ارادت و خاكساري مي‌كنم و خود را مگس اين عرصه سيمرغ مي‌بينم اما از خودم و ايشان انتظار دارم، انتظار دارم كه در تجمعات شاعرانه دوستي و صميميت بيشتري ببينم و معناي حقيقي راستي و يكرنگي را به تماشا بنشينم، چيزي كه متاسفانه اين اواخر به ندرت ديده مي‌شود. اين روزها در هرتجمع ادبي كه وارد مي‌شويم مملو از نگاه‌هاي خاص و پچپچه‌هاي جورواجور است فضايي كه اهالي راستين ادبيات را منزوي و مهجور خواهد كرد يقيناً من در جايگاهي نيستم كه بخواهم چيزي را متذكر شوم ولي بياييد فراموش نكنيم: آنچه مهم است اين است كه ما انسان خوبي باشيم و شاعر خوبي؛ نه اينكه فقط تلاشمان در جهت آن باشد كه چنين تصوري از خودمان در ذهن ديگران ايجاد كنيم و ديگر هيچ.

با احترام .

علي يوسفيان

fartoot — Tue, 12 Feb 2008 11:44:56 GMT

وبلاگ نويسي براي اين حقير با مشكلات متعددي همراه است كه اين نكته شايد از پست هاي دير به دير فرتوت واضح باشد اما با توجه به اين كه همكاران ارجمندم در فرتوت همت نموده و ياري‌ام كردند و دوست شفيقم جناب حر شفقت كه از ابتداي شكل گيري،اين وبلاگ مرهون ايثار اين عزيز در بروزرساني، ويراستاري و مشاوره‌هاي ارزشمند اوست همواره همراه و همگام من بود وشما عابران همراه هم با نظرات و تشويق‌ها خود باعث دلگرمي و مباهات من بوده‌ايد توانستم كه فرتوت را به امروز برسانم. و آنچه مايه دلگرمي است اينكه فرتوت امروز داراي هويتي مستقل است اما با تمام اين تفاصيل بنا به دلائلي قصدم بر اين بود كه ديگر اين وب بروز نشود و اين مهم به مجالي فراهم تر وانهاده شود. ليكن ترغيب و تشويق بعضي عزيزان مرا به اميدي رهنمون كرد كه نيرويي بهاري را در من زنده كرد نيرويي كه توان مداومت را در نسوج فرتوت من دميد و اميدوارم اينبار بتوانم با كمك اين نيرو فرتوت را به بهروزي برسانم.

علي يوسفيان